Zorgvolmacht of bewindvoering: wie beslist er voor u?

Een beroerte, dementie, een zwaar ongeval: iedereen kan in een situatie terechtkomen waarin hij zijn zaken niet meer zelf kan regelen. Het Belgische recht voorziet dan in twee wegen. Met een zorgvolmacht regelt u vooraf zelf wie voor u optreedt. Is er niets geregeld, dan kan de vrederechter een bewindvoerder aanstellen. Het verschil tussen beide is groter dan veel mensen denken.

Twee soorten bescherming

De zorgvolmacht heet in de wet buitengerechtelijke bescherming. U sluit ze zelf af, zolang u daartoe nog in staat bent, en u bepaalt wie uw lasthebber wordt en wat die mag doen.

Bewindvoering is een rechterlijke beschermingsmaatregel. De vrederechter beveelt ze wanneer iemand zijn zaken niet meer naar behoren kan regelen en geen andere regeling voldoende bescherming biedt. Het is dus geen keuze die u vooraf maakt: iemand anders vraagt ze aan wanneer het nodig is.

Wie kiest?

Bij een zorgvolmacht kiest u zelf. Vanaf 1 september 2027 moet uw lasthebber wel tot uw familiale kring behoren of als professioneel bewindvoerder geregistreerd zijn; daarover schreven we eerder.

Bij bewindvoering kiest de vrederechter. Iedere belanghebbende kan hem vragen een bewindvoerder aan te stellen: een familielid, maar bijvoorbeeld ook de directie van een woonzorgcentrum. Wie vooraf wil aangeven wie hij als bewindvoerder zou willen, kan dat in een verklaring van voorkeur, die u net als een zorgvolmacht laat registreren bij de griffie van het vredegerecht.

De procedure

Een zorgvolmacht vraagt geen rechtszaak: u ondertekent ze en laat ze registreren. Voor bewindvoering is wel een procedure nodig. Er wordt een verzoekschrift ingediend bij de vrederechter, met een medisch verslag, en de rechter beslist daarna voor welke handelingen iemand bijstand of vertegenwoordiging nodig heeft.

Toezicht

Een bewindvoerder staat onder voortdurend toezicht van de vrederechter. Hij dient kort na de start een verslag in over de toestand van het vermogen, en daarna elk jaar een verslag van alle inkomsten en uitgaven. Voor belangrijke handelingen heeft hij de toestemming van de rechter nodig.

Een zorgvolmacht steunt op vertrouwen. De rechter komt pas tussen als er problemen of misbruik zijn. Daarom is het verstandig zelf waarborgen in te bouwen. In de zorgvolmacht van Jurifonta maakt de lasthebber elk jaar een verslag van inkomsten en uitgaven, en kunt u een of twee vertrouwenspersonen aanduiden die meekijken en de vrederechter kunnen verwittigen als het misloopt.

De kosten

Een zorgvolmacht kost het opstellen en de registratie. Bij bewindvoering komen er procedurekosten bij, en in sommige gevallen een vergoeding voor de bewindvoerder.

Voorkomt een zorgvolmacht bewindvoering?

In de meeste gevallen wel, en dat is net de bedoeling. De vrederechter stelt pas een bewindvoerder aan als dat nodig is en de bestaande bescherming niet volstaat. Een geregistreerde zorgvolmacht blijft bovendien gelden voor zover ze verenigbaar is met wat de rechter beslist.

Een zorgvolmacht die niet geregistreerd werd, telt niet mee: die kan niet meer in werking treden zodra u wilsonbekwaam bent. Lees hoe u uw zorgvolmacht registreert.

Wat kiest u?

Kunt u vandaag nog zelf beslissen, dan geeft een zorgvolmacht u de meeste controle: u kiest de persoon, u bepaalt de bevoegdheden, en u vermijdt een gerechtelijke procedure. Bewindvoering blijft het vangnet voor wie niets regelde, of voor situaties waarin een zorgvolmacht tekortschiet.

Op Jurifonta stelt u een onderhandse zorgvolmacht op in ongeveer een kwartier, voor € 79. U kiest één of twee lasthebbers of uw echtgenoot of partner, u legt de band met uw lasthebber vast met het oog op 2027, en u bouwt het toezicht in waarover u hierboven las. Stel uw zorgvolmacht op.