Zorgvolmacht: vanaf 2027 mag niet iedereen nog uw lasthebber zijn

Een zorgvolmacht is een van de eenvoudigste manieren om uw toekomst zelf in handen te houden. U duidt vandaag iemand aan die uw zaken regelt als u dat later niet meer kunt, en u vermijdt zo dat de vrederechter een bewindvoerder voor u kiest. Tot nu toe was u daarbij volledig vrij: u kon uw partner aanduiden of uw kinderen, maar evengoed een goede vriend, uw boekhouder of een vertrouwde bankier.

Die vrijheid wordt vanaf 1 september 2027 beperkt. En dat geldt niet alleen voor zorgvolmachten die u nog moet opstellen.

Een hervorming die ook de zorgvolmacht raakt

De aanleiding is de wet van 8 november 2023, die het statuut van de bewindvoerder grondig hervormt. De wet maakt een duidelijk onderscheid tussen familiale en professionele bewindvoerders. Wie beroepsmatig voor anderen optreedt, moet voortaan ingeschreven zijn in een nationaal register en voldoen aan opleidings- en kwaliteitsvereisten.

De wet gaat in de eerste plaats over de bewindvoerder die de vrederechter aanstelt, maar ze trekt dezelfde lijn door naar de lasthebber in een zorgvolmacht. Ze zou op 1 september 2025 in werking treden, maar werd uitgesteld tot 1 september 2027.

Wie mag nog lasthebber zijn?

Vanaf 1 september 2027 mag alleen nog een familiaal of een geregistreerd professioneel bewindvoerder als lasthebber optreden. Het begrip “familiaal” is gelukkig ruim. Het omvat uw echtgenoot of wettelijk samenwonende partner, uw ouders en volwassen kinderen, wie met u een feitelijk gezin vormt en uw naaste familie. Ook wie een nauwe persoonlijke band met u heeft of instaat voor uw dagelijkse zorg, valt eronder.

Wie buiten die kring valt, moet vanaf die datum in het nationaal register van professionele bewindvoerders staan. Denk aan de private bankier, de boekhouder of de medewerker van het notariskantoor die vroeger wel eens als lasthebber werd aangeduid, bijvoorbeeld voor het geval de kinderen het onderling niet eens raken. Staan zij niet in het register, dan kunnen zij niet meer als lasthebber optreden.

Ook bestaande zorgvolmachten

Wie denkt dat dit alleen nieuwe volmachten raakt, vergist zich. De nieuwe regels gelden ook voor zorgvolmachten die vandaag al bestaan, wanneer de lasthebber pas na 1 september 2027 moet optreden. Voldoet hij dan niet aan de nieuwe definitie, dan kan hij de volmacht niet uitvoeren; volgens sommige auteurs eindigt de zorgvolmacht dan zelfs vanzelf. Het gevolg is in elk geval hetzelfde: de vrederechter stelt alsnog een bewindvoerder aan. Precies wat u met uw zorgvolmacht wilde vermijden.

Een zorgvolmacht wordt vaak jaren vooraf opgesteld en pas veel later gebruikt. Wie er een heeft, kijkt dus best nu na wie de lasthebber is, en of die ook na 2027 nog mag optreden.

De nauwe band: leg ze vast

Bij familie is er geen twijfel. Moeilijker wordt het bij wie geen familie is, maar wel dicht bij u staat: de buurvrouw die dagelijks langskomt, de vriend die al jaren mee uw administratie opvolgt. Of er dan sprake is van een nauwe band, zal beoordeeld moeten worden, en dat gebeurt pas op het moment dat de lasthebber moet optreden.

Daarom is het verstandig die band in de zorgvolmacht zelf te omschrijven, en zelfs te motiveren waarom u die persoon aanduidt. Zo is later aantoonbaar wie u koos en waarom, en is er minder ruimte voor discussie.

Wat kunt u nu al doen?

Stelt u vandaag een zorgvolmacht op, houd dan meteen rekening met de nieuwe regels. Kies een lasthebber uit uw familiale kring of iemand met wie u aantoonbaar een nauwe band hebt, en leg die band vast. Overweeg ook een tweede lasthebber, zodat uw regeling overeind blijft als de eerste wegvalt of niet meer in aanmerking komt. Wilt u toch iemand van buiten de familie betrekken, zoals een vertrouwde raadgever, dan kan die als vertrouwenspersoon optreden: hij staat de lasthebber bij en kijkt mee, zonder zelf lasthebber te zijn.

Hebt u al een zorgvolmacht, lees ze dan opnieuw. Is uw lasthebber familie, dan verandert er niets. Is dat niet zo, laat ze dan herbekijken, zolang u dat zelf nog kunt.

Zelf regelen, zonder omweg

Een zorgvolmacht hoeft niet ingewikkeld te zijn. Voor de meeste mensen volstaat een onderhandse akte, die u laat inschrijven in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten, bij de griffie van het vredegerecht of bij een notaris.

Op Jurifonta stelt u zo’n zorgvolmacht op in ongeveer een kwartier, voor € 79. Het document vraagt uitdrukkelijk naar de band met uw lasthebber en neemt die op in de akte, precies met het oog op 1 september 2027. U kiest voor één of twee lasthebbers, of voor uw echtgenoot of partner, en u kunt ook vertrouwenspersonen aanduiden. Stel uw zorgvolmacht op.

Twijfelt u of uw bestaande zorgvolmacht na 2027 nog volstaat? Dan kunt u ook terecht voor juridisch advies tegen een vaste prijs.

Lees ook hoe u uw zorgvolmacht registreert, en wat het verschil is tussen een zorgvolmacht en bewindvoering.